Flower to the people

28 januari 2017

Het ging over verdichten en versnellen. In eerste instantie – ik ben een bèta-mens – zou je dan denken aan de aantrekkingskracht van massa en de invloed van een kracht op een beweging. Zo houdt de aarde de maan vast en de zon de aarde. Gelukkig zijn de krachten in evenwicht, anders zouden we weggeslingerd worden uit ons zonnestelsel en bevriezen of opgeslokt worden in de zon – en gefrituurd. Uit evenwicht slokken sterren elkaar op en verdwijnen in een zwarte gat. Volgens het Startrek-geloof komt alles in een andere tijd en ruimte weer te voorschijn.

Maar nee, het verdichten en versnellen had een gamma  – wetenschap van maatschappij en gedrag – tintje. Het ging over onze samenleving. Verdichten, versnellen en ook vervlakken. De aantrekkingskracht van mensenmassa’s op elkaar is groter dan ooit. De helft van de mensen woont in grote steden en ondanks dat alles dicht gaat slibben, groeien steden harder dan ooit. Met als gevolg dat we, vanwege de verdichting in de steden, op Schouwen-Duiveland 450 – nog niet gebouwde -woningen moeten saneren. Ons eiland loopt langzaam leeg. Waarmee de gravitatiewetten van Newton ook in de menswetenschap van toepassing lijken te zijn.

Alles in ons leven versnelt. Auto’s, treinen en vliegtuigen gaan steeds sneller en we kunnen ons daardoor sneller verplaatsen. Althans in de lege stukken waar de mens nog niet hutjemutje op elkaar zit. Ook het delen van informatie gaat steeds sneller. Niet alleen sneller, maar ook steeds meer en beter bereikbaar.

Misschien wel als gevolg van deze verdichting en versnelling vervlakt onze samenleving. Het is gewoon niet meer bij te houden. We krijgen in één dag meer informatie dan een middeleeuwer in heel zijn leven. De elektronica van onze iPhone is onze werkelijkheid. Het onderscheid tussen reëel en virtueel is daarbij nauwelijks nog te maken. En ondanks dat we steeds minder over steeds meer weten hebben we overal een opvatting over. Zelfs de diagnose van de dokter is niet langer heilig maar wordt in twijfel getrokken na een second-google-opinion. En die mening delen we weer als nieuwe info op het wereldwijde web.

Het ging erover hoe de overheid en politiek om moet gaan met deze nieuwe realiteit. Je kan alles opzoeken en alles weten. Het oude gezag van de burgemeester maar ook het vertrouwen in de politiek is verworden tot een constante eis om verantwoording. Het oude ‘trust me’ geldt niet langer. Het is nu ‘show me’. Maar met deze toegenomen mondigheid is ook de twijfel gegroeid. Nog nooit zijn er zoveel zwevende kiezers gepeild als nu.

Het ging erover hoe het openbaar bestuur hiermee om moet gaan. Zeggen hoe het moet of vragen hoe u het wilt. Is de structuur, waarin ambtenaren het beleid opschrijven, de raad het vaststelt en het college het vervolgens uitvoert, achterhaald? Gaan onze burgers, die nu aan het eind van de besluitvorming iets mogen vinden, aan het begin vertellen waar wij naar toe gaan? Met deze vragen groeit de twijfel over hoe bijvoorbeeld een college en een raad verder moeten.

Waar het niet over ging – maar waar ik het met u over wil hebben – is hoe meer en meer mensen in zichzelf keren. Als een soort van autistische reactie op de voortdurende tsunamie van berichten en opvattingen. Gebukt onder de e-vloedgolf willen deze mensen alleen nog maar naar een veilige haven. Veilig en geborgen. Terug naar het tuinpad van mijn vader. Met de gulden waar God nog met ons was. Met dichte grenzen waarachter pas de boze buitenwereld begon. Met een dokter en een burgemeester die nog gezag hadden en een politiek die je nog kon vertrouwen…

Ik vind dat een overheid niet moet twijfelen maar een baken moet zijn. Te midden van de verdichting, de versnelling en de vervlakking. Een vuurtoren die met zijn draaiende lichtarmen de weg wijst. Niet naar een haven uit het verleden, maar wijzend naar de toekomst. Wees als raadslid, als ambtenaar, burgemeester of wethouder de stuurman die met zijn bemanning de passagiers naar de eindbestemming vaart. Allemaal in hetzelfde schuitje. En de mensen die terug willen varen naar de veilige haven van toen? Zij zijn de Startrek-gelovigen. Hopend dat zij door de zwaartekracht van de nostalgie via een zwart gat in een nieuwe ruimte-tijd komen. Maar laat de wetten van Newton nu maar vooral voor de kilo’s, de meters en de seconden gelden en niet voor de menselijke natuur. De menselijke wil gedraagt zich niet volgens deze wetmatigheid. Wij kunnen kiezen.

In het geweld van verdichten, versnellen en vervlakken kunnen we ook kiezen voor de rust van verminderen, vertragen en verdiepen. Mijn iPhone gaat gewoon een dagje uit. De honden aan de riem – doe ook maar eens alsof je een hond hebt – en een rondje maken. Ik sta even stil en buk om het groengestreepte hartje midden tussen de drie witte tongblaadjes van een eenzaam sneeuwklokje beter te bekijken. Een doodgewoon perfect wondertje van de natuur. Een bloemetje dat me blij maakt. Flower to the people.

Terug naar overzicht