Nep-nieuws

19 februari 2017

Dat liegen en bedriegen van alle tijden is, wist u vast al heel lang. Sinterklaas-leugentjes-om-bestwil zijn een klassiek voorbeeld. De laatste maanden is er een heuse nieuwe woordcombinatie voor verzonnen. Nep-nieuws. Internationaal bekend als fake news. 

Vooral dankzij de ‘Ver-Wilders-ing’ van het Amerikaanse presidentschap in de persoon van Donald Trump is de term ‘fake news’ elke dag op de voorpagina’s te vinden. Enerzijds omdat hij vindt dat er veel onwaarheden over hem als waarheid worden gedrukt of uitgezonden. En anderzijds omdat hij zelf net zoveel onwaarheden als waarheid de wereld in twittert. Daarbij vraag ik mij af of hij dat zelf wel doorheeft. Maar goed, iedereen heeft het recht op zijn eigen waarheid. Dus ook de president van Amerika.

Liegen en bedriegen is ook een veelgehoorde als associatie met het openbare bestuur. Vooral in het politieke debat (en vooral ook daarbuiten) krijgen coalitiepartijen het verwijt dat zij niet nakomen wat ze beloven. En niet-nakomen is bedrog. 

De voorbereiding voor de Tweede-Kamerverkiezingen is net als reclamecampagnes. Het is een ideale voorstelling van zaken. Zoals de cosmeticareclames met actrice Julia Roberts. U weet wel, dat sierlijke loopje in een mooie witte jurk waarbij heel veel pareltjes vallen. Zo’n wauw-momentje inspireert (ik denk tenminste dat dat de bedoeling is) tot een cosmetica-aankoop voor Kerst of Valentijnsdag.

Maar dat deze zwaar bewerkte modelfoto’s een onbereikbaar ideaalbeeld scheppen en daarmee in feite nep-nieuws zijn, vermeldt de reclame niet. Net als verkiezingscampagnes niet melden dat er water bij de wijn moet als er geregeerd gaat worden. Dat deze poedertjes en zalfjes allerlei narigheid bevatten, vermeldt de reclame ook niet. Nee, dat moeten we lezen in het krantenbericht over de zoveelste narigheid in de mosselsector.

De voorzitter van de mosselhandel Wouter van Zandbrink – op een driekolomsbrede foto in de persoon van Leon Praet afgebeeld (fake news) – maakt zich zorgen. Kleine plastic bolletjes die dienst doen als schuurmiddel in cosmetica komen massaal in de zee en dus in de mossel terecht. Mensen eten de mosselen op en zo komt het micro-plastic wat ze eerst op hun gezicht en andere lichaamsdelen smeerden nu via een lange omweg alsnog in hun lijf terecht. 

Ik vraag mij af wat de reactie van ‘de consument’ zal zijn. Minder zalfjes smeren of minder mosselen eten. Ik vrees het laatste. 

President Donald Wilders uit de Verenigde Staten van Amerika zegt dat de mens niet schuldig is aan de klimaatverandering. It’s all fake news. America First. Buy local. En koop vooral olie, want dat is er nog volop. Leef nog lang (presidenten leven ongeveer vier tot acht jaar) en gelukkig.

In 2014 produceerde de Europese plasticfabrieken alleen al meer dan 300.000.000.000.000 kilo plastic. En dat groeit ieder jaar met 3%. Dat schrijft de Gezondheidsraad in een advies aan de staatssecretaris van I en M. En waar dat allemaal blijft…? Een fractie zit in de plastic soep die in de oceanen drijft en de overige 99% zijn we gewoon ‘kwijt’.

Diegenen die wel overtuigd zijn van de invloed van de mens op het klimaat willen wel verandering. Ze pleiten voor het circulair maken van onze economie. Recycling. Bijvoorbeeld autobanden verpulveren en er kunstgrasvelden van maken. Een soort van micro-rubber zeg maar. Regelmatig moet dat micro-rubber aangevuld worden. En waar de rest allemaal blijft…?

Rubbergranulaat loogt vluchtige stoffen uit (ofwel het stinkt). Zebravisjes gaan er dood van. Het RIVM en de GGD’s blijven zeggen dat het geen kwaad kan om er op te voetballen. Is dit een voorbeeld van een bedriegende overheid of een gevalletje nep-nieuws, zo vragen veel mensen zich af. Als wethouder moet ik mij houden aan de lijn die de overheid voorstelt. Tenzij de raad als baas van de gemeente iets anders wilt natuurlijk…

Maar terwijl we ons druk maken over zwarte kunstgraskorreltjes worden we dagelijks blootgesteld aan bandenslijpsel van het wegverkeer. Ruim een derde van de niet-uitlaat-gerelateerde uitstoot van het wegverkeer komt van bandenslijtage op de weg. Metingen ontbreken zodat we het effect op onze gezondheid niet vast kunnen stellen, zo staat er in de adviesbrief over microplastics. Stoppen met voetballen op een kunstgrasveld is tot daar aan toe, maar stoppen met autorijden…

Net als de foto’s voor de cosmetica-reclame is de werkelijkheid van onze heilige koe geretoucheerd. Gladgestreken zoals de rimpeltjes in het 43-jarige velletje van topmodel Roberts. Krasloze blinkend gepoetste showroom-modellen inspireren (ik denk dat dit ook hier de bedoeling is) tot een aankoop en veel rijgenot. Goed voor onze economie zonder dat we daarbij al te veel hoeven nadenken over de nare gevolgen voor onszelf. 

Liegen en bedriegen is van alle tijden. Niet omdat het fout is, maar omdat het een noodzakelijk kwaad is voor het goed praten van onze hedendaagse levensstijl. 

Daarbij kunnen we gewoon niet zonder loze beloften, halve waarheden en heel veel nep-nieuws.

 

Terug naar overzicht