Spiegelbeeld 4

10 september 2017

Ja, nu ik erover nadenk, weet ik het zeker. Het leven is erwtensoep. Het leven is een mengsel van spliterwten, knolselderij, prei en wortel met ui. Er kunnen ook nog aardappelen in en stukjes varken. En natuurlijk de gerookte worst van de fabrikant die de oranje mutsjes voor de nieuwjaarsduiken weggeeft. Life is snert.
Hoewel erwtensoep net zo typisch Hollands is als de gebreide koudwater-badmutsjes kenden de oude Grieken ook al zo iets als erwtensoep. Dat lees ik in elk geval op wiki. De oude Grieken waren toen al met veel zaken bezig, die ons nu ook nog bezighouden. Onder andere snert dus.
Naast ertwensoep koken waren de oude Grieken ook bezig met dezelfde elementaire vragen als wij en die wij (en ik in mijn columns) elkaar stellen.
Zonder dat de Griekse wijsgeren atomen konden zien of aantonen, speculeerden zij over hun bestaan. Op zich is dat niet zo raar. Van nature proberen kinderen alles al uit elkaar te peuteren. Althans dat probeerde ik met wekkers, waarbij mijn ouders doodsangsten uitstonden vanwege de veer die alle kanten uit kon schieten. En zo’n veer volgt de wet van Murphy en vliegt vervolgens in je rechteroog. Bij mij gelukkig niet. De wekker ging uit elkaar en de veer bleef achter tussen de mix van radertjes en schroefjes. Een onomkeerbaar proces overigens. De wekker bleef na deze operatie dan ook dood. En zoals het met de wekker verging, ging het later ook met oude radio’s en televisies. Nooit is er meer enig leven uitgekomen.
Uit elkaar peuteren zit dus kennelijk in de mens. En als je maar lang genoeg peutert dan kom je bij stukjes die niet meer uit elkaar te peuteren zijn. Die stukjes noemden de Grieken a-tomos, ofwel ondeelbaar. Vervolgens komt de vraag uit hoeveel ondeelbare stukjes de wereld is opgebouwd (de radertjes en de veertjes).
Nu kennen wij het periodieke stelsel waarin alle elementen zijn gerangschikt, maar onze verre voorouders hadden deze kennis niet. Wel kenden ze een vijftal kosmische bouwstenen. Vuur. Lucht. Water. Aarde. En aether (een soort hemelstof). Plato verzon dat elk van deze bouwstenen in verband stond met een wiskundig figuur. Dit zijn de regelmatige veelvlakken. De kubus is de meest bekende. Deze veelvlakken vormen de veertjes, schroefjes en andere elementaire onderdelen van de wereld zoals zij die kenden. Een paar jaar geleden heb ik die in een ijzeren figuur in elkaar gefrutseld. (zoek op nutteloze bezigheid bij youtube)
Al het leven en levensloze bestaat uit mengsels van ondeelbare stukjes. Net zoals de erwtensoep bestaat uit stukjes ui, peen, prei en stukjes varken. We doen voor deze column nu maar even net alsof de stukjes groente en beest op zichzelf identiek en ondeelbaar zijn. De verhouding bepaalt welke soep je krijgt. Geen enkele snert is hetzelfde en iedere familie kent zijn eigen favoriete recept. Zeg maar het snert-dna.
Het leven is als snert. Niet zozeer vanwege de samenstelling, maar eerder vanwege de bereiding. Het koken van erwtensoep is net als het verloop van ons leven.
We beginnen met helder water, waarin de herkenbare stukjes wortel en prei nog van de aardappel en peen zijn te onderscheiden. De kinderwerkelijkheid zit eenvoudig in elkaar. Net zoals een wekker of een oude radio. Goed en kwaad zijn zwart en wit. Er zijn alleen de waarom-vragen om te leren hoe de werkelijkheid in elkaar zit.
Met het verstrijken van de kinderjaren begint het mengsel van groente en varken langzaam te koken. De stukjes wortel en ui worden zachter. De vierkante blokjes nemen langzaam maar zeker rondere vormen aan. De scherpe kantjes gaan ervan af. Grenzen tussen goed en kwaad vervagen. De hele werkelijkheid vervaagt. De waarom-vragen gaan niet langer over het hoe iets in elkaar zit. De waarom-vragen gaan over in wat-vragen. Wat is er na mijn dood? Wat was er voor mijn leven? Kinderlijke eenduidigheid gaat over in puberale twijfel.
En terwijl de soep pruttelt, wordt het steeds meer een brij. Het heldere water met zijn onderscheidenlijke elementen wordt dikker en groener. De werkelijkheid is complex en ondoorzichtig. De waarom-vragen verdwijnen om praktische redenen. De volwassen mens is druk met werk, met een partner of juist niet, en met kinderen. Het peuteren aan de wekker is gestopt. De mens gaat over in tredmolens van dag en week, jaar en seizoen. Slechts een enkeling blijft zich afvragen wat er in de erwtensoep zit.
Net als de oude Grieken weten deze vragenstellers dat er iets van wortel of ui in de soep moet zitten, maar kunnen ze het niet zien. Je kan ze wel proeven. Zoals je ingrediënten proeft in de soep zo proef je de elementen van het leven.
Nu de tijd van storm en regen zich heeft aangekondigd wordt het weer tijd voor een lekkere pan met snert. Als u dan staat de roeren met de houten lepel in die grote pan met uw eigengemaakte erwtensoep, denk dan nog maar eens aan dit verhaaltje. Uw leven is snert. U heeft het zelf gemaakt. En zonder dat u het ziet, zit alles er gewoon nog in.
Proef en eet smakelijk van uw eigen ondoorzichtige spiegelbeeld.

Terug naar overzicht